ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਲੂ ਮੂਨ’ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦੋ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਲੈਕ ਮੂਨ’ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ‘ਬਲੈਕ ਮੂਨ’ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖ਼ਗੋਲੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ‘ਬਲੈਕ ਮੂਨ’ ਇਕ ਖਾਸ ਖ਼ਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ‘ਬਲੂ ਮੂਨ’ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖ਼ਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਈ ਖ਼ਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ’ਚ ਕੁੱਝ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ। ਹੁਣ ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖ਼ਗੋਲੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਾਂਗੇ। ‘ਬਲੈਕ ਮੂਨ’ ਜੋ ਕਿ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਅੱਜ 30 ਦਸੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।

ਯੂਐਸ ਨੇਵਲ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਲੈਕ ਮੂਨ ਦੀ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾ 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:27 ਈਟੀ (2227 GMT) ‘ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਪਰੇਗੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ, ਕਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ 31 ਦਸੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ‘ਚ ਵੀ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 3:57 ‘ਤੇ ਬਲੈਕ ਮੂਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਰਬੀਨ ਜਾਂ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਜੁਪੀਟਰ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਤ ਭਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਕਾਲਾ ਚੰਦ 23 ਅਗੱਸਤ 2025 ਤੇ ਅਗਲਾ 31 ਅਗੱਸਤ 2027 ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।